اسکرو کانوایر دو جداره (ژاکتدار) چیست؟
اسکرو کانوایر دو جداره یا ژاکتدار (Jacketed Screw Conveyor) یکی از انواع اسکرو کانوایر یا نقاله مارپیچی است که علاوه بر لوله یا ناودانی اصلی انتقال مواد، دارای یک جداره خارجی اضافی نیز میباشد. فضای بین جداره داخلی و خارجی به عنوان ژاکت حرارتی عمل کرده و امکان عبور سیالات گرم یا سرد را فراهم میکند. این ویژگی باعث میشود دمای مواد در حین انتقال کنترل شود.
اسکروهای ژاکتدار در صنایع غذایی، شیمیایی، معدنی، نفت و گاز، آسفالت، قیر، رزین، مواد پودری حساس به دما و بسیاری از فرآیندهای صنعتی کاربرد دارند.
کاربرد اسکرو کانوایر ژاکتدار
در بسیاری از فرآیندهای صنعتی لازم است ماده در زمان انتقال گرم یا سرد نگه داشته شود. به عنوان مثال برخی مواد در دمای پایین سفت شده و قابلیت جابجایی خود را از دست میدهند. در مقابل بعضی مواد نیز در اثر افزایش دما دچار افت کیفیت میشوند. استفاده از ژاکت حرارتی این امکان را فراهم میکند که آب گرم، بخار، روغن داغ یا آب سرد در فضای بین دو جداره گردش کرده و دمای محصول در طول مسیر کنترل شود.
مهمترین کاربردهای این سیستم عبارتند از:
- انتقال مواد چسبنده و ویسکوز
- انتقال قیر و مشتقات نفتی
- جابجایی مواد شیمیایی حساس به دما
- انتقال پودرهای صنعتی
- صنایع غذایی و خوراک دام
- صنایع رنگ و رزین
انواع اسکرو کانوایر دو جداره
اسکرو کانوایر لولهای دو جداره
در این مدل، اسکرو داخل یک لوله قرار گرفته و یک پوسته دوم در اطراف آن نصب میشود. سیال حرارتی در فضای بین دو پوسته جریان پیدا میکند. به جهت امکان عبور سیال از تمام قسمت بدنه این سیستم مخصوصا در مواردی که نیاز به خنک کردن مواد در حین انتقال می باشد کاربرد بیشتری دارد. همچنین به جهت دارا بودن شکل لوله ایی و متقارن جریان سیال با فشار بیشتر در جداره امکان پذیر است.
مزایای این نوع عبارتاند از:
- آببندی مناسب
- جلوگیری از ورود گرد و غبار
- مقاومت به فشار سیال
- مناسب برای سیستم های آب خنک یا هوا خنک
- مناسب برای مواد پودری
- قابلیت کار در محیطهای صنعتی سخت
اسکرو کانوایر U شکل ژاکتدار
در این مدل، ناودانی به شکل U ساخته شده و یک جداره اضافی در اطراف آن نصب میشود. این سیستم دسترسی به مواد را راحت تر کرده و بیشتر برای افزایش حرارت مواد استفاده می گردد.
مزایای این نوع عبارتاند از:
-
- دسترسی آسان به قطعات داخلی
- سهولت تعمیر و نگهداری
- مناسب برای ظرفیتهای بالا
- امکان بازدید سریع از مسیر انتقال
نکات مهم در طراحی اسکرو ژاکت دار
یکی از اشتباهات رایج این است که تصور شود با افزایش دمای سیال، هر نوع مادهای به سرعت گرم یا سرد میشود. در عمل پارامترهای متعددی بر عملکرد سیستم تأثیر دارند:
- قطر و گام مارپیچ
- نوع پره ساده ، کات فلایت ، ریبون شکل یا پدالی
- سرعت دوران اسکرو
- ظرفیت انتقال
- زمان ماند مواد
- جنس بدنه
- نوع سیال حرارتی
- دمای ورودی و خروجی
- ضخامت جدارهها
به همین دلیل طراحی این تجهیزات باید متناسب با مشخصات واقعی فرآیند انجام شود.
اجزای اصلی اسکرو ژاکتدار
یک اسکرو کانوایر دو جداره معمولاً از بخشهای زیر تشکیل شده است:
- مارپیچ و ماردون یا پره اسکرو
- شافت های دو سر
- بدنه یا کیسینگ
- ژاکت حرارتی
- ورودی و خروجی سیال
- یاتاقانهای ابتدایی و انتهایی
- گردگیر ها و سیلینگ ها
- گیربکس و الکتروموتور
مزایای استفاده از اسکرو دو جداره
استفاده از اسکرو ژاکتدار مزایای متعددی دارد که می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- کنترل دقیق دمای مواد
- جلوگیری از انجماد یا سفت شدن محصول
- افزایش کیفیت فرآیند تولید
- کاهش توقفات خط تولید و جلوگیری از مسدود شدن اسکرو
- افزایش راندمان انتقال مواد
نکات طراحی و ساخت
در طراحی اسکرو کانوایر دو جداره باید پارامترهایی مانند نوع ماده، دمای کاری، ظرفیت انتقال، طول دستگاه، فشار سیال حرارتی و جنس بدنه در نظر گرفته شود.
برای محیطهای خورنده معمولاً از استنلس استیل استفاده میشود، در حالی که در کاربردهای عمومی فولاد کربنی گزینه اقتصادیتری محسوب میشود.
همچنین ضخامت ژاکت، نوع اتصالات ورودی و خروجی و نحوه گردش سیال باید به گونهای طراحی شوند که انتقال حرارت به صورت یکنواخت در کل طول دستگاه انجام گیرد.
جمعبندی
اسکرو کانوایر دو جداره یا ژاکتدار یکی از تجهیزات تخصصی انتقال مواد است که علاوه بر جابجایی محصول، امکان کنترل دمای آن را نیز فراهم میکند. این تجهیزات در دو نوع لولهای و U شکل طراحی و ساخته میشوند و در صنایع مختلف برای انتقال مواد حساس به دما کاربرد گستردهای دارند. انتخاب صحیح نوع طراحی، جنس ساخت و سیستم گرمایش یا سرمایش نقش مهمی در عملکرد و طول عمر دستگاه خواهد داشت.
